Word — бугунги кунда матнли ҳужжатлар билан ишлаш учун энг кўп қўлланиладиган дастур. Лекин кўпчилик фойдаланувчилар унинг имкониятларининг атиги 10–15 фоизидан фойдаланади. Ушбу мақолада ҳужжатларни яратиш, таҳрирлаш ва профессионал кўринишда форматлашнинг амалий усулларини кўриб чиқамиз — сарлавҳалардан тортиб рамка чизиш ва китоб шаклида чоп этишгача.

Ҳужжат яратиш ва сақлаш: биринчи қадам

Янги ҳужжат яратиш учун Word-ни очиб, Файл → Янги → Бўш ҳужжат (File → New → Blank document) йўлини танлайсиз. Тайёр шаблонлардан фойдаланмоқчи бўлсангиз, худди шу ойнада резюме, хат, ҳисобот ва бошқа намуналар мавжуд.

Ҳужжатни биринчи марта сақлашда Ctrl + S тугмаларини босинг ва формат танланг: .docx — замонавий стандарт, .pdf — ўзгартириб бўлмайдиган якуний вариант учун, .doc — эски Word версиялари билан мослик учун. Автоматик сақлашни ёқиб қўйиш ҳам фойдали: Файл → Параметрлар → Сақлаш бўлимида ҳар 5 дақиқада сақлаш интервалини белгиланг.

Матнни форматлаш: шрифт, абзац ва услублар

Форматлаш — бу ҳужжатга профессионал кўриниш беришнинг асосий босқичи. Word'да матнни безашнинг бир неча даражаси мавжуд.

Шрифт даражасидаги форматлаш

Абзац даражасидаги форматлаш

Абзацлар билан ишлашда асосий воситалар Асосий (Home) лентасининг «Абзац» бўлимида жойлашган: чапга, марказга, ўнгга ва кенглик бўйича текислаш, сатрлараро масофа (одатда ҳисоботлар учун 1.5), рўйхатлар (маркерли ва рақамли) ҳамда чекиниш (отступ). Бутун ҳужжат бўйлаб бир хил кўринишни сақлаш учун ҳар бир абзацни қўлда безаш ўрнига Услублардан (Styles) фойдаланинг: «Сарлавҳа 1», «Сарлавҳа 2», «Оддий матн» каби тайёр услублар автоматик мундарижа тузишни ҳам осонлаштиради.

Word'да рамка чизиш ва рамка қилиш

Рамка ҳужжатга тугалланган, расмий кўриниш беради — диплом, сертификат ёки муқова саҳифаси учун айниқса фойдали. Word'да рамка қилишнинг икки асосий усули бор.

1-усул: Бутун саҳифага рамка

Лентадаги Дизайн (Design) ёрлиғига ўтинг ва ўнг томондаги Саҳифа чегаралари (Page Borders) тугмасини босинг. Очилган ойнада чегара турини (чизиқ, соя, ҳажмли), услубини, рангини ва қалинлигини танланг. «Применить к» (Apply to) рўйхатида рамка бутун ҳужжатга ёки фақат жорий бўлимга қўлланилишини белгилаш мумкин. Бадиий рамка учун «Рисунок» (Art) рўйхатидан тайёр нақшларни танланг.

2-усул: Матн ёки абзац атрофида рамка

Фақат маълум бир абзац ёки матн бўлагини рамкага олиш учун уни белгиланг, сўнг Асосий → Чегаралар (Borders) тугмасининг ёнидаги ўқни босиб, «Границы и заливка» (Borders and Shading) ни танланг. Бу ерда чегарани матнга ёки абзацга қўллашни ҳамда фон рангини (заливка) созлашни бошқарасиз.

Word'да китоб қилиб чиқариш

Word'да оддий ҳужжатни китоб (брошюра) форматига айлантириб, икки томонлама чоп этиш мумкин. Бунинг учун:

Китоб кўринишини янада профессионал қилиш учун: муқова саҳифаси қўшинг (Киритиш → Муқова саҳифаси), автоматик мундарижа яратинг (Ҳаволалар → Мундарижа) ва саҳифа рақамларини жойлаштиринг (Киритиш → Саҳифа рақами). Мундарижа автоматик ишлаши учун сарлавҳалар «Сарлавҳа 1», «Сарлавҳа 2» услубларида форматланган бўлиши шарт.

Фойдали маслаҳатлар ва тезкор тугмалар

Тез ишлаш учун энг керакли бирикмалар: Ctrl + Z — бекор қилиш, Ctrl + Y — қайтариш, Ctrl + F — қидириш, Ctrl + H — алмаштириш (матнни оммавий ўзгартириш учун жуда қулай), Ctrl + Enter — янги саҳифа қўшиш (бўш сатрлар билан эмас!). Ҳужжат структурасини кўриш учун Кўриниш → Навигация панели ни ёқинг — барча сарлавҳалар рўйхат шаклида чиқади ва улар бўйлаб тез ҳаракатланиш мумкин.

Word — бу шунчаки матн териш воситаси эмас, балки профессионал ҳужжатлар тайёрлашнинг кучли тизими. Услублардан фойдаланиш, рамка ва чегараларни тўғри қўллаш, китоб форматини билиш ҳамда тезкор тугмаларни ўзлаштириш иш самарадорлигини бир неча баробар оширади. Энг муҳими — бу кўникмалар амалиётда, реал ҳужжатлар устида ишлаш орқали мустаҳкамланади.